تفاوت درمان شناختی با فراشناختی، دو رویکرد رواندرمانی
پرسش و پاسخ
چرا «تفاوت درمان شناختی با فراشناختی» مهمتر از همیشه است؟
رواندرمانیِ مدرن همیشه به دنبال ارائه راهکارهای اثربخشتر برای بهبود سلامت روان بوده است.
تفاوت درمان شناختی با فراشناختی یکی از بحثبرانگیزترین موضوعاتی است که ذهن متخصصان، درمانگران و جویندگان درمان را به خود مشغول ساخته است.
شاید برای شما هم سوال مطرح گردیده است: درمان شناختی چه جایگاهی دارد و درمان فراشناختی دقیقاً چه ویژگی منحصربهفردی دارد که باعث برتری یا تفاوتش میشود؟
پس بیایید گام به گام وارد این سرزمین هیجانانگیز شویم!
نویسنده: مشاور و رواندرمانگر مرتضی شهبازی، کاندیدای دکتری روانشناسی سلامت؛
کارشناس ارشد روانشناسی کودکان استثنایی.
عضو سازمان نظام روانشناسی ایران، کد: 85623.
درمان شناختی چیست و چرا محبوب است؟
حال خوب با آموزش مهارتهای فردی cbt ، act ، ta رواندرمانی برای حال خوب
حتماً شنیدهاید که بسیاری از اختلالات روانی، ریشه در افکار منفی و غلط دارند. درمان شناختی (Cognitive Therapy) دقیقاً بر همین اصل تأکید دارد.
محور این رویکرد تغییر الگوهای فکری ناسالم برای بهبود احساس و رفتار است.
| رشد شناختی |
این روش سعی میکند باورهای اشتباه، سوگیریها و افکار خودآیند منفی را شناسایی و اصلاح کند؛ هدف آن ارائه ابزارهایی برای تفکر منطقیتر است.
اما چه زمانی وارد عرصه رقابت با سایر روشها گردید و چرا هنوز هم حرف اول را میزند؟
پاسخ ساده است: با تمرکز بر تغییر فکر، بسیاری احساس کردند میتوانند روند بهبود را کنترل کنند.
| روان درمانی اگزیستانسیال چیست؟؛ گشودن افقهای نو در معنا و درمان |
| مکاتب رواندرمانی |
تفاوت درمان شناختی با فراشناختی ؛ علت تمایز واقعی این دو رویکرد
سؤالی که معمولا در ذهن مراجعهکنندگان و حتی درمانگران هم پرسه میزند همین است: تفاوت درمان شناختی با فراشناختی در کجاست؟
نگاه درمان فراشناختی (Metacognitive Therapy) فراتر از تغییر محتوا و ماهیت افکار است.
اینجا، محور اصلی شیوه رابطه ما با افکار، الگوهای توجه و راهبردهای ذهنی مقابلهای است.
این یعنی به جای درگیری مدام با افکار منفی، خودِ «فکر کردن به فکر» – یا همان فرایندهای ذهنی سطح بالاتر – موضوع تحلیل و تغییر قرار میگیرد.
شاید جالب است که در این رویکرد، فرد به جای سنجش درست یا غلط بودن هر فکر، یاد میگیرد چطور افکارش را مشاهده کرده و واکنش خود را به آنها تغییر دهد.
| تحلیل رفتار متقابل یا TA؛ کلید موفقیت در ارتباطات فردی شما |
| اختلالات روانی شخصیتی |
چطور میتوان تفاوت درمان شناختی با فراشناختی را در زندگی روزمره تجربه کرد؟
فرض کنید افکار مزاحم شما را آزار میدهد. در درمان شناختی، تلاش میکنید منبع فکر را پیدا کرده و آن را منطقیتر جایگزین کنید.
اما درمان فراشناختی نه تنها با هجوم افکار تلاش برای مقابله یا جایگزینی نمیکند، بلکه تمرین میدهد به افکار بنگرید، بدون آنکه به هر قیمتی سعی کنید آنها را پاک کنید یا تغییر دهید.
تفاوت درمان شناختی با فراشناختی همین جا طلوع میکند: تمرکز اولی بر محتوای اندیشهها و دومی بر نحوه مقابله ذهن با حضور افکار است!
| سطوح فعالیت روانی و افسردگی |
درمان فراشناخت چیست؟
درمان فراشناختی (MCT) رویکردی نسبتاً نوین در رواندرمانی است که بیش از محتوا، روی سبک پردازش ذهنی خودِ فرد تمرکز دارد.
هدف آن کاهش نگرانی مزمن، نشخوار ذهنی و تنظیم بهتر سطح توجه است تا فرد از چرخه مشکلساز افکارش رها شود.
مقایسه درمان فراشناختی با سایر رویکردهای درمانی چگونه است؟
تمرکز درمان فراشناخت بر فرایندهای ذهنی و رویکرد روانکاوی بر ریشهیابی تعارضات ناخودآگاه
درمان فراشناختی تمرکزش بر فرایندهای ذهنی، درمان شناختی بر محتوا، و رویکردهایی مثل روانکاوی بر ریشهیابی تعارضات ناخودآگاه است.
هرکدام بسته به ماهیت اختلال و شخصیت فرد میتوانند موثر باشند.
| دیدگاههای زیستی در بروز اختلالهای افسردگی |
| اختلال وسواسی-جبری (OCD) چیست؟ |
| دیدگاه رفتار شناسی افسردگی |
کدام رویکرد درمان، شناختی یا فراشناختی مناسبتر است؟
اگر تا اینجا با ذهنی پر از پرسش همراه من بودهاید، حتماً دوست دارید بدانید کدام رویکرد مناسبتر است.
حقیقت این است که انتخاب بین درمان شناختی و درمان فراشناختی بیشتر از آنکه به شهرت یا مد روز بودن بستگی دارد، به مدل ذهنی شما، شرایط خاص و حتی سبک زندگیتان ارتباط دارد.
برخی افراد از ساختار مرحلهبهمرحله درمان شناختی سود میبرند؛ برخی دیگر با آزادی و پذیرش افکار در درمان فراشناختی تحول را تجربه میکنند.
| بیماریهای شایع دوران سالمندی، ۲۰ بیماری رایج |
تفاوت درمان شناختی با فراشناختی ؛ آیندهای روشن برای درمانگران و مراجعان
آینده بدون شک به سمت ادغام و تلفیق رویکردها حرکت میکند.
رواندرمانی مدرن با پذیرش تفاوت درمان شناختی با فراشناختی، مسیر رشد را برای توسعه درمانهای ترکیبی هموار کرده است.
اگر شما هم دغدغه انتخاب بهترین راه درمان را دارید، هیچ چیز جای یک ارزیابی تخصصی و دقیق را نمیگیرد.
| باورهای فراشناختی مثبت |
فراموش نکنید هر مسیری که انتخاب میکنید، نخستین و مهمترین قدم همان حس شجاعت برای شروع تغییر است.
