با عادتهای کودکم چگونه برخورد کنم؟

عادتهای عصبی و تسکین دهنده در کودک

عادتها بر دو قسمت هستند :عادتهای عصبی و عادتهای تسکین دهنده که در این مقاله به عادتهایی مثل ،جویدن ناخن،مکیدن انگشت ،نوک شیشه شیر یا عروسک،کوبیدن سر به جایی،استمنا،عادتهای تنشی ، لکنت زبان و تیک ها در کودکان میپردازیم.

در کودکان کم سن و سال عادت داشتن به چیزهای مختلف بسیار معمول است. هفده درصد از کودکان سه ساله و 14 درصد از کودکان چهار ساله به بیشتر از سه چیز علاقه دارند.غالبا تا زمانی که کودک به سن مدرسه رفتن می رسد،این عادتها در او از بین میرود و معمولا هیچ یک از این عادتها نشانه اختلال نیستند.فقط در صورتیکه کودک مدتهای زیادی در روز به استمنا،تکان خوردن و یا سایر عادتها بپردازد و نشانه هایی از اختلالات دیگر در او دیده شود ،باید درصدد یافتن راه حل هایی باشید.

 

عادتها بر دو قسمت هستند :عادتهای عصبی و عادتهای تسکین دهنده ،با این حال،بین هر دو شباهتهایی وجود دارد و تفاوت آنان آشکار نیست.هنگامی که کودک دچار تشنج و اضطراب است هر دوی این عادتها افزایش میابند و در صورتی که بیش از حد به این عادتها توجه شود،تکرار آنها بیشتر خواهد شد.

کودکانی که عقب افتاده هستند یا اختلال بینایی دارند بیشتر دچار این عادتها میشوند. برای این دسته از کودکان مشکل است که بتوانند سر خود را گرم کنند و اغلب کسل میشوند،از این رو،رفتارهایی از آنان سر میزند که تسکین دهنده است یا اضطراب را از بین میبرد.در برابر عادتهای این گونه کودکان واکنش ما باید همان باشد که در برابر سایر کودکان داریم.

 

عادات تسکین دهنده

پدر و مادرها به زودی در میابند که کارهایی مثل تکان دادن کودک در آغوششان نوازش کردن و لالایی گفتن راههای خوبی برای خواباندن او هستند.محرک که آهنگ یکنواختی داشته باشد ،برای کودکان بسیار آرامش بخش است و در برابر آن واکنش طبیعی و فیزیولوزیک نشان می دهد،و در نتیجه ،خواب آلود می شود.وقتی کودکان ،بزرگتر می شوند،خودشان راههایی برای تسکین خود پیدا میکنند و این راهها اغلب با حرکتهای منظمی توام است،مثل مکیدن انگشت ،تکان خوردن،به چیز نرمی دست کشیدن،مکیدن سر شیشه یا عروسک.این گونه عادتهای تسکین کننده اغلب بین سنین شش و هشت ماهگی شروع می شود.

عادتها معمولا در مواقعی معینی مثل موقع خواب ،هنگام ناراحتی و اضطراب و هنگامی که کودک کسل شده است بروز میکند.کودکانی که  پتو یا ملافه مخصوص یا اسباب بازی مخصوصی دارند،به هنگام ناراحتی یا زمانی که در جای غریبه ای هستند آن را پیش خود نگه می دارند .به هنگامی که پدر و مادر نزدیک کودک نیستند تا او را تسکین دهند ،این اشیا جانشین پدر و مادر میشوند و برای کودک حکم آرامش رادارند .

یک شی تسکین دهنده ممکن است برای سالها حتی تا زمان نوجوانی به کار رود.البته معمولا این نشان دهنده اختلال هیجانی در کودک نیست.

 

از عادتهای تسکین دهنده دیگری که غالبا گریبانگیر کودک میشوند تشریفات است.تشریفات خوابیدن شکل گسترده تری از عادتهای تسکین دهنده موقع خواب است.اگر این گونه تشریفات به علت طولانی بودن شان از خوابیدن کودک جلوگیری نکنند،مسئله مهمی نیستند.تشریفات در واقع راهی است که به دنیای گاه گیج کننده کودک نوپا نظم میدهد . تشریفات بتدریج از بین میروند،ولی اگر روز به روز بر تعداد این تشریفات افزوده شود،علامت این است که کودک تان بطور کلی مضطرب است.

 

 

 

ترک کردن آرامبخش

در سن دو سالگی استفاده از اشیای تسکین دهنده نرم مثل پتو یا ملافه به بیشترین حد خود می رسد و بعد از آن بتدریج میل به استفاده از این اشیا کم میشود.کودکان عموما بتدریج اشیای تسکین دهنده را کنار میگذارند و شاید شما هم بی میل نباشید که آنها را به این کار تشویق کنید ،چون مثلا،به این طرف و آن طرف کشاندن پتو یا اسباب بازی کار دشواری است. اگر یکی از این اشیا گم شود یا کودک فراموش کند آن را با خودش به جایی که میرود ببرد،آشوب به پا میشود،زیرا بچه شما بدون آن شی خوابش نمیبرد.

در صورتیکه شی مورد علاقه کودک بسیار بزرگ باشد،مثلا ملافه یا پتوی بزرگ باشد،مثلا ملافه یا پتوی بزرگ ،بتدریج میتوانید آن را کوچکتر کنید و یا مثلا ،به دو نیم تقسیم تا وقتی یک از نیمه ها کثیف میشود،بتوانید از دیگری استفاده کنید.گاهی از اوقات پتو یا ملافه کودک در اثر استفاده زیاد آن قدر کهنه میشود که درگر چیزی از آن باقی نمی ماند.

 

وقتی که کودک شما میخواهد کودکستان رفتن را آغاز کند ،بهتر است آرامبخش را با خودش نبرد،زیرا به احتمال زیاد گم میشود،تشویقش کنید که آن را برای استفاده در خانه حفظ کند،بخصوص برای موقع خواب.بعضی از پدر و مادرها وقتی که شی تسکین دهنده کثیف،کهنه و غیر قابل شستن میشود،آن را دور می اندازند.اگر این کار را بکنید خطر این وجود دارد کودک ناراحت شود و نتواند بخوابد،با این حال،به نظر میرسد بیشتر کودکان رفته رفته این وضع را میپذیرند.

 

مکیدن انگشت

کودک از همان اوایل زندگی به محض اینکه بتواند انگشتش را در دهانش بگذارد،شروع به مکیدن آن میکند.اگر کودک بدون پستان مادر و شیشه شیر به خواب رود یا موقعی که بیدار است او را در رختخواب بگذاریم،به احتمال زیاد شروع به مکیدن انگشتش میکند. مکیدن انگشت نشانه نداشتن امکان مناسب برای مکیدن نیست،بلکه این هم یکی از عادتهایی است که در کودک ایجاد میشود.مکیدن انگشت از طرفی عادت بسیار بی دردسری است،زیرا بکار بردن آن برای کودک بسیار راحت است و لازم نیست،پدر و مادر تمام روز را دنبال عروسک یا شیشه شیر او بگردند.از طرف دیگر دندانپزشکان با قاطعیت مکیدن انگشت را زیان بار میدانند،زیرا ممکن است دندانهای جلویی را به جلو متمایل کند.

 

 

 

 

کودکان بسیاری مکیدن انگشت را تا سن مدرسه حتی بیشتر ادامه میدهند.این تا زمانی که کودک شما خوشحال و فعال است اشکالی ندارد.ولی اگر مدتهای بسیار در حالت خواب آلودگی به سر برد و کاری جز مکیدن انگشتش نکند،در این صورت یا نیاز به محرکها و فعالیتهای بیشتری دارد ،یا بیشتر اوقات مضطرب و ناراحت است و نیاز دارد که شما به او آرامش بدهید.شاید یافتن علت ناراحتی و اضطراب او مفید باشد،اگر شرایط راحتتری برای او فراهم شود،ممکن است انگشتش را کمتر بمکد.شاید احساس کنید که انگشت مکیدن کودکتان بیش از اندازه استو به دندانهایش آسیب وارد می آورد و بخواهید جلوی این عادت را در صورت امکان بگیرید. شیوه های بسیاری در این مورد موفقیت آمیز از کار درآمده است.هر زمان که کودکتان شروع به مکیدن انگشت کرد به جای این کار سه دقیقه مشتهایش را گره کند تا با هم بازی کنید.بتدریج کودک بالای چهار سال خودش یاد می گیرد که خودش بدون گفتن شما مشتهایش را گره کند،

 

در موردکودک کم ساله تر یادآوری شما لازم است.این روش در مورد جویدن ناخن هم به کار می رود.

 

روش دیگر این است که وقتی که کودکتان شستش را نمی مکد به او پاداش دهید.برای شروع،در صورتی که کودک برای مدت یک ساعت شستش را شستش را نمکد ،به او ستاره بدهید،سپس بتدریج از او بخواهید که مدت زمان ترک عادت را بیشتر کند تا باز هم به او ستاره بدهید.

 

کوبیدن سر به جایی و تکان خوردن

تکان خوردن یکی از آرامش دهنده ترین کارها برای کودک است.حتی بزرگسالان هم به هنگام ناراحتی خود را تکان میدهند.جای تعجب نیست که وقتی کودک یاد گرفت خود را تکان دهد این کار را فقط برای تفریح بکند.سر را به جایی کوبیدن نیز از عادتهای تسکین دهنده است،زیرا این کار هم برای کودک تسکین دهنده و لذت بخش است.میتوان کمتر کودک یکساله ای را یافت که گاهی سرش را به جایی نکوبد یا خودش را تکان ندهد.این کارهای کودک فقط زمانی به صورت مشکل در می آید که او از آنها برای جلب توجه یا به عنوان آرامبخش استفاده کند،با این حال،اگر کودک یکی از این رفتارها را به منزله مکانیزم آرامش دهنده برای خوابیدن انتخاب کرده باشد،ترک دادن آن برای شما مشکل خواهد بود.در بعضی از کودکان کوبیدن سر به جایی نشانه تنش است و زمانی بروز میکند که کودک نگران و ناراحت است.(در صورت عدم توجه والدین کودک این عادت را ترک خواهد کرد ولی اگر پدر و مادر به کودک توجه بیشتری نمایند این رفتار ترک نخواهد شد).

 

کودکان بدخلق زمانی که احساس درماندگی میکنند،مرتب سرشان را به اطراف می کوبند.در این مورد همان عکس العملی مناسب است که در مورد بدخلقی دارید.،یعنی هر چه قدر که با شدت این کار را بکند تسلیم نشوید.اگر تسلیم شوید،در واقع کودکتان را تشویق کردید که برای بدست آوردن چیزی که میخواهد سرش را محکم تر بکوبد.

 

 

در کودکان معلول ،مثلا آنهایی که اختلال بینایی دارند یت رشدشان کند تر است،بیشتر احتمال دارد که عادتهایی مانند تکان خوردن یا سر را به جایی کوبیدن ایجاد شود. برای آنها مشکلتر است که سر خودشان را گرم کنند یا از کاری لذت ببرند .پدر و مادرهای آنها باید بیشتر تلاش کنند تا آنها کسل و غمزده نشوند.از آنجا که مراقبت دایم از آنها دشوار است ،پدر و مادرها در صورتی که آنها آرام باشند،ترجیح میدهندکاری به کارشان نداشته باشندو در این مواقع است که عادتهای تسکین دهنده در آنها بوجود می آید.حتی اگر کودک شما معلول باشد،اصول رفتار با او همانی است که در مورد کودکان دیگر به کار می رود.اگر خودتان را برای برخورد با چنین رفتارهایی آماده کرده باشید،میتوانید با پرت کردن حواس او یا فراهم کردن جانشینهای رضایتبخش و سرگرمیهای مختلف از همان ماههای نخست جلو پیشرفت عادتهای او را بگیرید.

استمنا

این رفتار غالبا پدر و مادرها را آزار میدهد،زیرا از لحاظ اجتماعی شرم آور است.طبیعی است که کودکان در دوران نوپایی بدن خود را کاوش میکنند و اغلب آنها را درمیابندکه از لمس کردن آلتشان و مالیدن رانها به یکدیگر لذت میبرند . در فرایند رشد کودک این رفتار طبیعی است.برای پسرها هم طبیعی میباشد که گاهی اوقات نعوظ شوند.اگر چه ممکن است کودکان به مرحله ای برسند که بیش از انتظار شما در ملا عام آلتشان را لمس کنند؛ولی ولی معمولا این مشکل چندان جدی نیست.استنما هم مثل هر عادت دیگری در شرایط خاصی بصورت مشکل درمی آید.اگر توجه زیادی به آن بکنید و توجه کودک را هم به آن جلب نمایید،احتمال دارد که برای جلب توجه شما یا برای اینکه سر به سرتان بگذارد،بیشتر این کار را انجام دهد. اگر از این کار او ناراحت می شوید ،بهتر است به جایاینکه از او ایراد بگیرید،سرش را با چیزی گرم کنید یا بگویید که به اتاقش برود .به کودک بزرگتر میتوانید بگویید که نباید این کار را در ملا عام بکند.

اگر کودک شما کسل و افسرده باشد،شاید استمنا را به عنوان بهترین وسیله تسکین خود انتخاب کند.تذکر این نکته که به او بگویید این کار را نکند هیچ فایده ای ندارد،بلکه باید مسئله افسردگی و کسالت کودک را حل بکنید.کشمکش بین پدر و مادر باعث ایجاد جوی پر اضطراب در خانواده میشود و ممکن است کودک برای تسکین خود استمنا بکند،او درمی یابد که با این کار توجه پدر و مادر را جلب می نماید و باعث می شود که آنها به جای اینکه  با یکدیگر دعوا کنند درباره او حرف بزنند،از این رو با سماجت بیشتری به استمنا ادامه میدهد.

کودکی که از عشق و محبت فراوان برخوردار است برای بدست آوردن توجه یا آرامش به استمنای بیش از حد نمی پردازد.

 

 

عادتهای تنشی

در کودک عادتهای دیگری وجود دارد که حاصل فشار عصبی هستند و کمتر می توانیم ریشه آن را در رفتارهای تسکین دهنده بیابیم.اینها شامل جویدن ناخن،لکنت زبان و من من کردن ،تر کردن لبها،کندن جای زخم،دست در بینی کردن ،تیک و کندن مو میباشد.این عادتها غالبا زمانی بروز میکند که کودک شما بر چیزی تمرکز میکند،مثلا بر تلویزیون و واقعا از کاری که میکند آگاهی ندارد .شاید شما بتوانید علت فشار عصبی یا اضطراب کودک را دربیابید و ،با پرداختن به آن، عادت را در کودک ترکدهید.غالبا هیچ دلیل آشکاری برای شروع عادت وجود ندارد ،ولی وقتی که شروع شد پیش می رود و متوقف کردن آن مشکل است.اگر یکی از این عادتهای آزار دهنده و نگران کننده در کودک شماایجاد شود،عکس العمل ناگهانی شما این است که به او می گویید این کار را نکن.شاید این تذکر مفید باشد ،ولی هر چه بیشتر به عادت توجه شود ،کودک شما مضطرب تر می شود.شاید بعد از تذکر شما برای مدت کوتاهی دست از آن کار بردارد ،ولی عد دوباره شروع میکند.شاید نادیده گرفتن این عادتها موثرتر باشد  و شاید باشد با دادن چیز دیگری به او فکرش را از کاری که می کند منحرف نمایید.

 

 

لکنت زبان و من من کردن(من من ، کسره زیر م)

هنگامی که کودکان حرف زدن را یاد می گیرند ،در تلفظ بعضی از کلمات و هجی ها دچار اشکال میشوند.ممکن است در گفتن بعضی از کلمات تپق بزنند ،در بعضی از کلمات مکث نمایند،با عجله حرف بزنند،یا هیجانزده شوند و اصلا کلمه ای از دهانشان خارج نشود.غالب کودکان گاهی من من میکنند یا دچار لکنت میشوند (یک صدا یا یک هجی را بارها تکرار میکنند)بعضی از پدر و مادرها وقتیکودکشان درست حرف نمیزند،او را مسخره میکنند یا از آنها ایراد میگیرند.این کار آنها را شرمسار میکند و باعث میشود که بیشتر من من کند.بهتر است به کودکانتان کمک کنید که آرام شود و از هیجانش بکاهد.به او بگویید تامل کند،نفس عمیق بکشد و اگر بر سر کلمه ای گیر کرده است آهسته حرف بزند ،و توجهی به من من کردن او نشان ندهید. اگر کودک شما علایم دیگری از تنش و اضطراب نشان میدهد ،شاید بی فایده نباشد که به علت هایی مانند اینکه تازه مهد کودک رفتن را شروع کرده یا بچه جدیدی وارد خانواده شده ،توجه کنید ممکن است که کودک شما بیش از حد حساس باشد و احتمالا،بدون علت خاصی،مضطرب و هیجان زده شود(به قسمت مربوط به خلق و خو مراجعه کنید)

پسرها بیشتر دچار لکنت میشوند و به نظر می رسد که این مسئله مربوط به رشد ناکامل آنها باشد.

به احتمال زیاد با بزرگتر شدن کودکتان لکنت او هم از بین میرود ،ولی اگر مثلا برای مدت بیش از نه ماه ادامه داشته باشد ،بهتر است مسئله را با گفتار درمانگر در میان بگذارید.شرکت پرستاری و توانبخشی حامیان همراه تهران ارائه  دهنده خدمات  ،پرستاری از سالمند،  پرستاری از کودک، پرستاری از بیمار،توانبخشی و فیزیوتراپی، کاردرمانی،  گفتاردرمانی، مشاوره ، روانشناسی،  مددکاری ، سرم تراپی ،پانسمان انواع زخم ها در منزل میباشد.

 

 

تیک ها و حرکات دیگر

کودکان با گذشت زمان همچنانکه بزرگتر میشوند،حرکت دادن ماهیچه هایشان ،بخصوص ماهیچه دهان و زبانشان را تجربه میکنند.آنها دوست دارند جلوی آیینه شکلک دربیاورند و با این قبیل کارها با پدر و مادر یا دوستانشان شوخی کنند .اگر به این ادا درآوردن ها و حرکات،بیش از حد توجه نشان دهید ،ممکن است باعث شوید که این کارها را با شدت بیشتری انجام دهند.

تیک ها حرکات تکراری هستند ،حرکاتی بی نتیجه که به کمک گروهی از ماهیچه ها انجام میشوند.تیک ها بیشتر در کودکان سنین بین 6 و 7 سال معمول است و بندرت قبل از 4 سالگی شروع میشود . پسرها بیشتر دچار آن میشوند .ممکن است تیک علامت اضطراب یا تنش باشد . به نظر می رسد تیک غیر ارادی است،ولی اگر به کودک بگویید که این کار را نکند ،غالبا برای مدت کوتاهی قادر است آن را متوقف کند.این حرکات اغلبزمانی بروز می کند که کودک بر روی چیزی تمرکز می کند.غالبا در کودک یک نوع تیک برای مدت چند هفته یا چند ماهی باقی می ماند و بعد از بین می رود تا تیک نوع دیگری جایگزین آن شود.معمولترین تیک ها چشمک زدن ،فین فین کردن و تکان دادن سر است.بتریج در غالب اوقات با بزرگتر شدن کودکان تیک ها هم از بین میرود،البته به هر حال این حرکات باعث ناراحتی و نگرانی پدر و مادر میشود.

پدر و مادرها غالبا مطمئن نیستند که آیا باید این حرکات و تیک ها را نادیده بگیرند یا به کودک بگویند که دست از آن بردارد،تصمیم گیری در این باره کاری دشوار است.گاهی از اوقات اگر با قاطعیت به کودک بگوییم که این کار را نکند ،ممکن است جلوی این رفتار او را بگیریم،ولی غالبا توجه بیش از حد به این کار این عادت را در او تقویت خواهد کرد.یکی از راههای درمان که به نظر ضد و نقیض می رسد،ولی در مورد کودکان بزرگتر موثر است این است که به آنها بگوییم که عادت یا تیک را با انرژی تمام و به مدت چند دقیقه و چندین بار در روز تمرین کنند.این احتمالا باعث می شود که کودک از کاری که می کند آگاهی بیشتری به دست آورد و همچنین باعث می شود که دست از آنان بردارد.

 

خلاصه

بهترین راه مقابله با این عادتها این است که آنها را ندیده بگیریم و زیاد از کوره در نرویم.اگر کودک شما بیحوصله است ،برایش فعالیتها یا سرگرمیهای جالبتر فراهم کنید.اگر ناراحت و مضطرب است ، سعی کنید بیشتر دنبال عادت آن باشید ،نه اینکه فقط علامت بیماری را از بین ببرید.

اگر عادت در کودک جا افتاده است ،با جدیت بکوشید آن را ندیده بگیرید و هنگامی که کودک عادت را بروز نمیدهد به او توجه فراوان نشان دهید.استفاده از جدول ستاره یا جدول حیوانات ،کودک را تشویق می کند که برای ترک عادت ناخن جویدن یا کندن پوست کنار ناخن بیشتر تلاش کند.

 

 

 

 

 

 

شرکت پرستاری نیکو حامیان ایرانیان

 

44488721 86036908  66357702

 

استخدام و اعزام پرستار کودک سالمند،بیمار،افراد ناتوان جسمی ، عقب مانده ذهنی و ضایع نخاعی در منزل یا بیمارستان بصورت روزانه یا شیانه روزی و نیز اعزام کاردرمان و فیزیوتراپ جهت کاردرمانی و فیزیوتراپی در منزل

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *