مدیریت و درمان ترس و اضطراب کودکان در زمان جنگ
مدیریت و درمان ترس و اضطراب کودکان در زمان جنگ یکی از مهمترین مباحث حوزه روانشناسی کودک است؛
زیرا در شرایطی که ناامنی، صدای انفجار، بیثباتی محیطی و جداییهای ناگهانی در زندگی کودکان ایجاد میگردد، ذهن و روان آنها نیاز به حمایت هدفمند دارد.
توسعه ذهنی کودکان هنوز در مرحله شکلگیری است و هر تجربه شدید میتواند نگرش آنها به جهان، امنیت، اعتماد و روابط انسانی را دچار تغییر کند.
بنابراین خانوادهها، مربیان و متخصصان روانشناسی به یک رویکرد جامع، کاربردی و قابلاعمال نیاز دارند تا احساسات کودکان را در این شرایط مدیریت کنند و توانایی آنان در مقابله با شرایط دشوار افزایش یابد.
هدف این مقاله ارائه یک نگاه نو، کارآمد و عمیق به مدیریت و درمان ترس و اضطراب کودکان در زمان جنگ است تا راههای علمی و عملی برای ایجاد آرامش، تابآوری و حس امنیت معرفی گردد.
ترس و اضطراب کودکان در زمان جنگ بر اساس سن
در سختترین لحظهها، مهربانی و آرامش میتواند جهان کودک را روشنتر گرداند.
هر گروه سنی واکنش متفاوتی نسبت به شرایط جنگی دارد. خردسالان معمولا توان درک علت حوادث را ندارند و به شدت به رفتار والدین واکنش نشان میدهند.
کودکان دبستانی سعی میکنند اتفاقات را تحلیل کنند اما ممکن است آنها را بزرگتر و ترسناکتر از واقعیت تصور نمایند.
نوجوانان نیز قادر به درک پیچیدگیها هستند اما این موضوع فشار روانی بیشتری ایجاد میگرداند. بنابراین مدیریت و درمان ترس و اضطراب کودکان در زمان جنگ نیازمند رویکردی متناسب با سن، سطح درک و نوع واکنش هیجانی هر کودک است.
شناخت این تفاوتها باعث میگردد شیوه پاسخدهی والدین هدفمندتر باشد و کودک تجربه امنتری دریافت کند.
تقویت پیوند والد و کودک
در زمان جنگ، بزرگترین منبع امنیت کودکان ارتباط پایدار با والدین است. هرچقدر این پیوند گرمتر و قابلاتکاتر باشد، ترس و اضطراب کودک کاهش پیدا میکند.
والدین میتوانند با گفتوگوهای کوتاه اما منظم، تماس چشمی، در آغوش گرفتن و پاسخدهی آرام به سوالات کودک، حس امنیت را تقویت کنند.
مهم است کودک بداند که احساساتش مورد پذیرش است و والدین او در کنار او حضور دارند. این رفتارها شالوده مدیریت و درمان ترس و اضطراب کودکان در زمان جنگ را تشکیل میدهد.
ایجاد فضای باثبات و قابل پیشبینی
کودکان زمانی آرامتر هستند که محیط اطرافشان قابل پیشبینی باشد. در شرایط پرتنش، ساختن یک روتین روزانه، تعریف ساعت خواب، زمان بازی، زمان درس و زمانی برای گفتوگو، به ذهن کودک ساختار میدهد و اضطراب او کاهش پیدا میکند.
روتین یک پیام مهم منتقل میکند: زندگی همچنان جریان دارد و کودک میتواند به این جریان اعتماد کند.
ایجاد یک گوشه امن یا اتاق کوچک با نور ملایم، اسباببازیهای مورد علاقه و نمادهای آرامبخش نیز اثر آرامکننده بسیار قوی دارد.
گفتوگوی صحیح با کودکان درباره جنگ
نحوه توضیح جنگ برای کودکان باید کاملا با سن آنها هماهنگ باشد. استفاده از عباراتی ساده، واقعی، قابلفهم و بدون ایجاد وحشت ضروری است.
توضیح بیشازحد جزئیات فاجعهبار فقط اضطراب را افزایش میدهد. یک اصل کلیدی این است که کودک باید بداند پرسیدن سوال آزاد است و احساساتش جدی گرفته میگردد.
صحبت درباره جنگ باید کوتاه، روشن و همراه با تاکید بر اقدامات امنیتی موجود باشد تا کودک احساس کنترل بیشتری تجربه کند.
تقویت مهارتهای تابآوری
تابآوری به معنای توان بازگشت روان به حالت تعادل در شرایط سخت است.
آموزش مهارتهای آرامسازی مانند تنفس عمیق، بازیهای گروهی، نقاشی احساسات، داستانپردازی، کودکانه و تمرین مهارت حل مسئله باعث میگردد کودکان توان بیشتری در مدیریت هیجان پیدا کنند.
هنگام اجرای این تمرینها مهم است که همه چیز شبیه بازی پیش برود، زیرا کودکان از طریق بازی سریعترین یادگیری را دارند.
نقش رسانه و محدودسازی اطلاعات
کودکان نباید در معرض تصاویر و اخبار خام قرار بگیرند. تصاویر خشونتآمیز شبکههای اجتماعی و اخبار بدون فیلتر میتواند آسیب هیجانی سنگین ایجاد کند.
والدین بهتر است کنترل کامل بر رسانه داشته باشند و اجازه دهند کودک تنها به اطلاعاتی دسترسی داشته باشد که برای سن او پردازشپذیر است.
این امر بخشی اساسی در مدیریت و درمان ترس و اضطراب کودکان در زمان جنگ است، زیرا ورودی ذهن کودک باید کنترل گردد تا ظرفیت روانی او حفظ گردد.
تکنیکهای نوین روانشناسی برای آرامسازی کودکان
تکنیکهای نوین روانشناسی برای آرامسازی کودکان در دوران جنگ
روشهای جدید روانشناختی نیز در آرامسازی کودکان بسیار کاربردی است. مانند:
تمرین تصویرسازی مثبت
موسیقیدرمانی سبک
درمان شناختی هیجانی با نسخه کودک
قصهگویی درمانمحور
بازیدرمانی با محوریت تخلیه هیجانی
این تکنیکها به کودک کمک میکنند احساسات را بهتر بفهمد و با آنها کنار بیاید. ترکیب این روشها با حمایت والدین ساختار کاملی برای مدیریت اضطراب ایجاد میکند.
خدمات مشاوره و روانشناسی با دکتر مرتضی شهبازی
کتاب کار، راهنمای علمی و عملی درمان کودکان آسیب دیده در جنگ، فوبیا و ترس
خانوادههایی که احساس میکنند شدت اضطراب کودک بیش از سطح معمول است، بهتر است از متخصص کمک بگیرند.
خدمات مشاوره و روانشناسی با دکتر مرتضی شهبازی میتواند به خانوادهها در شناخت دقیق وضعیت کودک، ارائه برنامه درمانی و حمایت مستمر کمک کند.
استفاده از روشهای علمی و ساختارمند باعث میگردد روند درمان دقیقتر و سریعتر پیش برود.
کتاب کودکی در سایه جنگ؛ ترس، تروما و درمان از آثار دکتر مرتضی شهبازی که به بررسی انواع آسیبهای روانی که یک کودک در زمان جنگ متحمل میگردد، میپردازد.
این کتاب ضمن پرداخت به روشهای علمی و عملی در حوزه مشاوره و روانشناسی داستان دختر 7 سالهای بنام رها را روایت میکند. جهت سفارش و خرید کتاب با تماس فوری سفارش خود راغ ثبت نمایید.
نتیجهگیری
کودکان در زمان جنگ نیاز به حمایت چندجانبه دارند. مدیریت و درمان ترس و اضطراب کودکان در زمان جنگ نه تنها شامل کاهش لحظهای اضطراب، بلکه شامل ساختن یک بنای ذهنی سالم برای آینده است.
خانوادهها، متخصصان و جامعه نقش مهمی دارند تا بتوانند آیندهای امنتر، آرامتر و امیدوارانهتر برای کودکان فراهم کنند.
مقاله فواید بازیدرمانی در کودکان نوزاد تا سه ساله.
مقاله هوش هیجانی در کودکان نظریه گاتمن را مطالعه بفرمایید.
